کابل و کابوسی به نام رانندگی و موترسواری برای زنان

زهرا شهرستانی، ٠٨ سرطان ١٣٩٣، (٠نظر)

یکی از عمده‌ترین خدماتی که از طرف دولت به شهروندان ارایه می‌شود خدمات ترانسپورتیشن است. مشکلات ترانسپورتی در اکثر جوامع امروزی خصوصاً جوامع توسعه نیافته و در حال توسعه به صورت گسترده مشاهده می‌شود.

مشکلات ترانسپورت دامن‌گیر همه اقشار جامعه است، اما برای زنان به عنوان یک قشر آسیب پذیر این مشکل بسیار حادتر است. از آن جایی که در جامعه افغانستان، خدمات ترانسپورتی از طریق سکتور خصوصی ارایه می‌شود، قاعدتاً نظارت و کنترل دولت وجود ندارد و اگر هم دولت نظارت و کنترلی داشته باشد بسیار محدود است و همین امر باعث می‌شود تا تعداد کثیری از راننده‌گان با استفاده از فرصت دست به سوء استفاده‌های شخصی زده و نرخ کرایه‌ها را بالاتر از آنچه که هست بگیرند.

در بخش استفاده از ترانسپورت شهری و رفت و آمد با موترهای ترانسپورت شهری که دولت در اختیار شهروندان قرار داده، زنان نسبت به مردان با مشکلات بیشتری مواجه‌اند. ازدحام داخل موترهای ملی‌بس به حدی است که کشیدن خود از بین انبوه جمعیت بسیار وقت را در بر می‌گیرد. جدا از مسئله آزارهایی که از سوی برخی از مردها متوجه زنان می‌شود. تمام اینها از عوامل عمده‌ای هستند که سبب گرایش کمتر طبقه اناث به ترانسپورت شهری می‌شود. فقر اقتصادی باعث می‌شود تا موترداران بدون ملاحظه و بیش از ظرفیت مسافر سوار کنند و نیز عدم نظارت نهادهای ذی‌صلاح در بخش ترانسپورت شهری زمینه اینگونه اذیت‌ها و آزارها را فراهم می‌سازد، زیرا وقتی خارج از ظرفیت موتر مسافر سوار می‌شود، اکثراً مردان و زنان کنار هم بدون فاصله قرار می‌گیرند و این در جامعه ما که از هر لحاظ عقب مانده است به خصوص از لحاظ عقلانی رشد نکرده شدت زمینه چنین رفتارهای آزاردهنده یک جنس علیه جنس دیگر را فراهم می‌کند.

اما زنانی که برای رفت و آمد از موترهای غیردولتی استفاده می‌کنند از مشکلات دیگری که دامن گیرشان می‌گردد شکایت دارند. زنانی که از موترهای تونس و تاکسی استفاده می‌کنند می‌گویند به دلیل اینکه طبقه اناث نسبت به طبقه ذکور از موترهای شخصی و غیردولتی کمتر استفاده می‌کنند مسافرین اناث این موترها هم به ندرت یافت می‌شوند. کمبود مسافرین طبقه اناث در این موترها بهانه خوبی برای رانندگان می‌شود و از خانم می‌خواهند کرایه دو نفر را حساب کند. در حالی که اگر یک مرد را سوار کنند و مرد دیگری پیدا نشود از او کرایه دو نفر خواسته نمی‌شود.

مشاهده چنین وضعیتی در یک جامعه سنتی و مردسالار بیانگر این است که زنان هنوز به حقوق خود دسترسی ندارند و باید برای دستیابی به حقوق خود حق یک نفر دیگر را بخرند.

البته جای تعجب هم نیست. اینجا افغانستان است، کشوری که کسی قانون، اصول و معیار را نمی‌شناسد. هر کس به دل خود هر کاری را که خواست انجام می‌دهد و دولتی هم برای نظارت و کنترل وجود ندارد و تا به حال در این راستا هیچ اقدامی را از طرف دولت شاهد نبوده‌ایم. این واقعاً ظلم است که یک زن به خاطر تنها بودن و با وجود تمام مشکلات اقتصادی که در خانواده دارد، برای رفت و آمد خود کرایه دو نفر را بپردازد؛ حال آنکه موترهای تاکسی نرخی بالاتر از تونس دارند برای یک رفت ۴۰ افغانی هزینه کردن بسیار مشکل است. در صورتی که قانوناً  و به طور معیاری در سیت پیش روی یک نفر باید بنشیند.

برخی زنان به خاطر مصئون بودن از آزارهای گاه و ناگاه برخی از رانندگان حاضر به پرداخت کرایه دو نفر می‌شوند و اجازه سوار شدن یک نفر دیگر در کنار خود را نمی‌دهند، اما این کار هم بدون نقص و ایراد نیست. پرداخت هزینه دو نفر برای کسی که یک نفر است، جدا از اینکه آن نفر مشکلات اقتصادی را گردن گرفته و این کار را می‌کند قابل توجیه نیست. از طرف دیگر برخی از راننده‌ها برای عده دیگری از طبقه اناث که در مسیر راه هستند و منتظر موتر هستند مشکلاتی را ایجاد می‌کنند. چون راننده‌گان نمی‌توانند آنها را سوار کنند و این باعث بروز یک سری از مشکلات برای آن عده از طبقه اناث می‌شود که نیافتن موتر و دیر رسیدن به منزل یکی از آنهاست.

برخی از خانم‌ها هم وجود دارند که موتر شخصی دارند و از آن برای رفت و آمد خود استفاده می‌کنند. آنها هم از برخورد بعضی از آقایان در سطح شهر گله و شکایت داشته و می‌گویند توسط برخی از مردها مورد آزار قرار می‌گیرند و کم از کم یک طعنه می‌شنوند و یا راهشان توسط راننده‌گان مرد مسدود می‌شود تا لحظه‌ای به آن زن بخندند؛ در حالی که رانندگی کردن یک مهارت است و نمی‌توان آن را اختصاصاً در جمله مهارت یا توانایی مردان شمرد و این هم گواه بر فقر فرهنگی در جامعه ما است.

در پاسخ به اینکه چرا برخی از رانندگان در بین مسافرینی که به مقصد می‌رسانند تفاوت و تبعیض بین زن و مرد قائل می‌شوند هیچ دلیل موجهی وجود ندارد. آنها نرخ بلند تیل، نبود مسافر زن و جنجالی بودن زنان را بهانه می‌کنند، اما در حقیقت مشکل اصلی در جای دیگر است.

مشکل از عدم آشنا بودن رانندگان به اصول و معیارهای مسافرکشی و عدم پایبندی به آن نشأت می‌گیرد. هر کدام از ما روزانه شاهد هستیم در موتری که ظرفیت ۷ نفر مسافر را دارد ۱۲ نفر سوار می‌شود و تاکسی که باید ۴ نفر در آن سوار شوند ۶  نفر سوار می‌شوند و حتی در موترهای سراچه در داله موتر نیز مسافر سوار می‌شود و نیم کرایه سیت عادی را می‌پردازند؛ این نشان دهنده وضعیت نا به سامان بخش ترانسپورت، فرهنگ پایین مردم، احترام نگذاشتن به معیارهای بین المللی ترانسپورت شهری، بی توجهی دولت در بخش ترانسپورت و عدم نظارت بر نرخ و قیمت‌های مواد سوختی موترها است که سکتور خصوصی را وسوسه می‌کند تا تاوان آن را از جیب‌های شهروندان بگیرند. اگر راننده‌گان به این معیارها پایبند باشند اصلاً جایی برای بحث زن بودن یا مرد بودن مسافر پیش نمی‌آید که راننده‌گان بخواهند تبعیضی این چنینی را به کار ببرند.

تا زمانی که دولت و وزارت ترانسپورت در زمینه اصول و معیارهای مسافرکشی برنامه‌ و طرح‌هایی را در دست نگیرد، دیدن چنین رؤیاهایی فقط و فقط در خواب میسر است. البته همه مشکلات برای حل هر مشکل دولت را مسئول تلقی کرد چون سبب نهادینه شدن چنین عرفی در سطح جامعه، دولت نه، بلکه خود مردم بوده‌اند. اگر خود مردم به طور یکپارچه اقدام نمایند و دولت هم در همین راستا و برای رفاه مردم وارد عمل شود، سکتور خصوصی مجبور می‌شود تا برخی از اصلاحات را روی دست بگیرد و به استانداردهای جهانی احترام بگذارند.

اشتراک با دوستان: این صفحه را از طریق شبکه های اجتماعی با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

درج نظر

نام
ایمیل
نظر:
لطفا قبل از ثبت نظر، کد زیر را در خانه خالی وارد کنید
کد امنیتی
ثبت نظر